Cảm ơn vì bạn đã ghé thăm trang này            - Lão hâm tiensinh nên viết tắt là lão tiensinh -       facebook.com/laotiensinhh

Cách thờ cúng trong gia đình hợp lý đơn giản hiệu quả.

Thứ tư - 09/12/2015 18:50

Kỳ 1: Phong tục thờ cúng
  
     “ Thầy cho em hỏi về phong tục thờ cúng tổ tiên và gia thần. Em là con thứ trong nhà, khi lập ban thờ vọng thì cần lập mấy bát nhang? Trình tự, thủ tục cần những gì ah?
Em đọc báo mạng có nhiều thông tin trái chiều qúa, không biết ntn, mong thầy chỉ bảo ạ! Em cám ơn thầy! ”
      (Đây là câu hỏi của bạn Hiển nđ, trong nhóm: “Hỏi đáp về Thiền. Tâm linh. Bệnh tật. Tướng số” trên facebook của lão. Vì câu trả lời dài nên lão viết thành bài đăng lên web).
 


Phong tục thờ cúng Tổ tiên:
 
      Cổ nhân nói: “ẩm thủy đương tư tuyền nguyên đầu, thực mễ đang tư nông canh khổ, hữu tiền đang tư vô tiền thời, kiện khang đang tư phụ mẫu ân”, nghĩa là “khi uống nước thì phải nhớ đầu nguồn suối, ăn cơm phải nhớ lúc cày cấy vất vả, giàu có phải nhớ lúc nghèo khổ, khỏe mạnh phải nhớ đến ân của cha mẹ”.
     Người ta sinh ra có được sinh mệnh, được sống đến ngày nay là nhờ vào tổ tiên. Nếu không có tổ tiên duy trì nòi giống truyền từ đời này sang đời khác thì cũng không có con cháu ngày nay. Vì thế việc tưởng nhớ, biết ơn bố mẹ, ông bà, tổ tiên là việc nên làm.
      Tục này ở đâu cũng có. Ở Phương Tây tuy không có bàn thờ gia tiên trong nhà nhưng họ vẫn viếng mộ người thân, gia tiên, tưởng nhớ người đã khuất những lúc thích hợp.
 
Phong tục thờ Thần linh:
       Thờ thần linh có hai loại: gia thần, và thần bản xứ (thần bản xứ lại chia ra nhân thần và thiên thần... lão sẽ giải thích ở một bài khác). Phong tục này chỉ có ở các nước Phương Đông, trong đó có Việt Nam. Nơi con người khó làm chủ được đời sống của mình nên tìm cách nương tựa vào tâm lý, tâm linh để trấn an tinh thần, mong cho mọi thứ bớt chông chênh.
 
      Bạn hỏi về gia thần, nghĩa là những vị thần tại gia, thổ công, thổ địa..vv… Dân gian quan niệm, nơi gia đình mình sinh sống cũng có ông thần trông coi về đất đai, có ông trông coi việc nhà, có ông phù trợ tài lộc..vv… Cái này do ảnh hưởng bởi tín ngưỡng đa thần giáo của xã hội Trung Quốc cũ.
      Thần linh có thật hay không? Vì sao một số ít người lại đạt được hiệu quả trong cầu cúng… rồi lão sẽ giải thích rõ ở những bài viết khác, ở bài này lão chỉ nói ngắn gọn trong phạm vi bạn hỏi.
 
       Vì là tâm linh, nên chỉ cần thành tâm là đủ, thế nên mới gọi là tâm linh. Thứ đến mới là các cách thức, nghi lễ…, nhưng thường thì nếu nghi lễ đơn giản quá khổ chủ lại có cảm giác không linh, rườm rà quá lại thấy mệt mỏi… vì thế cứ làm sao mình thấy vừa phải, phù hợp là được, đừng bận tâm quá mức.
      Vì tâm linh lấy thành tâm làm đầu. Nên tâm niệm của mình nếu đến được trực tiếp với ông bà, tổ tiên, thần linh thì sẽ tốt hơn là nhờ gián tiếp qua ai đó. Vì thế các nghi lễ như động thổ, khánh thành, khai trương, lập bát nhang, cầu an..vv… nếu mình tự làm được thì tốt hơn. Phần lớn do người ta cứ sợ mình không hiểu nghi lễ nên nhờ “thầy” cho chắc mà thôi. Không hẳn vậy đâu bạn, như lão đã nói, việc thực hành nghi lễ mục đích của nó cốt chỉ để bổ trợ cho tâm thành mà thôi, vì thế nó không phải là phần quan trọng nhất.
        Nếu nói trong thế giới tâm linh có thể sử dụng hình thái tư tưởng để giao tiếp, ví dụ khi bạn mời ông bà, tổ tiên từ nhà cũ về nhà mới, hay từ nghĩa trang về ban thờ. Thì trong tư tưởng của bạn đã hiện lên hình ảnh những nơi đó, tạo nên một hình thái tư tưởng kết nối các địa điểm đó với nhau, và các hương linh có thể nương theo hình thái tư tưởng đó mà về. Còn thầy cúng, biết gia tiên nhà bạn chôn cất ở nơi nao? Mặt mũi họ thế nào? Biết bạn thực sự mong muốn điều gì hơn điều gì chứ ? Hay như trong việc lễ tạ, cũng giống như trong đời sống vậy, nếu đứa con trong gia đình không trực tiếp xin lỗi, hay cảm ơn bố mẹ, hoặc người đã giúp đỡ mình mà lại đi nhờ bạn bè hay một người hàng xóm, thậm chí chẳng quen biết làm thay, vậy có tác dụng hơn sao?
 
       Tại gia, tức việc của gia chủ. Nghĩa là mọi nghi lễ trong gia đình nếu mình tự làm được thì tốt hơn. Cũng chẳng khó khăn gì, lão sẽ hướng dẫn ở phần sau. Còn nghi lễ cúng kiến, có tuần tự lớp lang, thể hiện ý nghĩa nào đó thì thường được dùng nơi công cộng, cho một cộng đồng nhiều người, và người ta gọi đó là văn hóa tín ngưỡng. Lúc đó mới cần đầy đủ bộ lễ, thầy bà, nghi thức… để tạo nên được giá trị bản sắc văn hóa riêng.

 
Trong gia đình cần lập mấy bát nhang?
 
      Cho dù là trưởng hay thứ, thờ chính hay thờ vọng, trong mỗi gia đình chỉ cần một bát nhang là đủ.
- Về mặt khoa học: sẽ giảm được diện tích bàn thờ, đỡ chật chội, rườm rà và cũng tiện cho việc lau chùi nữa.
- Về mặt cảm quan: đỡ gây cảm giác huyền bí, âm u không cần thiết, bởi nơi thờ tự cần toát ra sự ấm cúng, thân thiện, như bản chất vốn có của nó.
- Về mặt tâm linh: Nhiều người vẽ ra bát nhang này thờ gia tiên, bát nọ bà cô ông mãnh (những người chết trẻ), bát này thần linh, bát kia thờ Phật… Luận cho cùng thì điều này không hợp lý lắm.
- Về Phật: Có người nói nếu thờ chung Phật với gia tiên, thì gia tiên không về được. Điều này sai, vì họ không hiểu thế nào là Phật. Phật không phải là những vị nào đó, có quyền năng gì đó trong thế giới tâm linh…
Cũng như vậy, không hiểu thế nào là thần linh? Sao lại lo thần linh quở phạt ??
 
      Trong quy luật về tâm lý, kẻ yếu nên dựa vào kẻ mạnh, người nhỏ nên dựa vào người lớn, như thế sẽ đem lại cảm giác an tâm, vững dạ, có chỗ dựa. Kiểu như cán bộ xã có cán bộ huyện che chở thì tốt, huyện, xã có quan tỉnh che chở cho thì yên tâm quá rồi. Mà việc thờ cúng cốt để an thần (trấn an tinh thần) là chính. Vì thế dân gian cho rằng, gia tiên được thần linh bào vệ thì tốt, gia tiên và thần linh được Phật gia hộ lại càng tốt hơn.
     Vì thế, việc lập mấy bát nhang, thờ chung hay thờ riêng không nên cứng nhắc, quan trọng hóa, cứ tùy quan niệm của từng người mà làm. Nhưng theo lão, trong gia đình việc thờ chung một bát nhang có phần tiện hơn vì những lý do lão đã nói ở trên.
      Nếu thờ chung, bạn không cần phải treo ảnh bất cứ vị Phật nào, vì Phật không có hình tướng. Những hình ảnh mà bạn thường thấy như Phật tổ Như Lai, Quan âm Bồ Tát, Phật dược sư..vv… đó chỉ là giả tưởng mà thôi. Không cần phải để tâm lễ chay hay lễ mặn, vì Phật càng không phải là đối tượng để thờ cúng (đọc thêm những bài viết về Phật giáo của lão sắp tới, bạn sẽ hiểu rõ điều này).
 Về thần linh cũng vậy, chẳng biết mặt mũi thổ địa, thần tài… ra sao mà vẽ, nên từ xa xưa ta cũng chưa thấy hình ảnh các vị này bao giờ. Tất cả cốt để an tâm thôi bạn.
 
         Nếu bàn thờ một người thì treo ảnh người đó sau bát nhang, treo cao lên để khi mình cắm nhang không che khuất nửa phần trên của ảnh, tạo cảm giác tức, không thoải mái. Nếu là ban thờ gia tiên (thờ nhiều người) thường có long ngai hay bài vị để giữa, bạn có ảnh ông, bà, bố, mẹ… cứ để lên ban thờ, hai bên tả hữu đều được, cốt sao thuận mắt nhìn.
Trong việc thờ chung, thoạt nhìn tưởng chỉ là thờ gia tiên, nhưng vì Phật, thần linh không có hình tướng, nên chỉ cần trong lúc lễ, lúc khấn bạn thỉnh (nhắc đến) đủ các chư vị là được. Nhiều gia đình thờ thần linh, trên ban thờ người ta treo chữ “Thần” (神), đây cũng chỉ là giả tướng mà thôi.
 
Về không gian tâm linh:
      Dân gian nói: “Trên đầu một mũi kim, 3 Thiên tử đứng không đụng nhau”, vì thế bạn không sợ thiếu chỗ cho Phật, Thần linh, gia tiên trên cùng một bát nhang. (Nếu bạn đọc không thực sự hiểu về thế giới tâm linh, xin đừng bình luận về câu nói này).
 
Vế quan niệm đời thường:
      Nếu bạn cho rằng, Phật, Thần linh, Tổ tiên hay những người chết trẻ (bà cô ông mãnh), không thể về cùng nhau trên một bát nhang được, nghĩa là họ không thể ngồi cùng nhau. Vậy lúc dọn mâm cỗ lên để cúng, có nhà nào dọn được 4, 5 mâm cỗ để cúng riêng cho từng nhóm không? Vì không ngồi với nhau được sao ăn chung được? Rồi mỗi nhóm liệu có bao nhiêu vị bạn có biết không? nhỡ không đủ bát đũa thì sao? Vị nào hợp món ăn đó thì không nói làm gì, vị nào không hợp, không ăn được thì sao, rồi còn vị thích ăn mặn, ăn nhạt, hút thuốc, uống rượu nữa..??...
     Vì thế, lão muốn nói với bạn, trong việc thờ cúng, đừng quá câu nệ tiểu tiết, chỉ cần thành tâm là được.
(Một ban thờ Phật được lập đơn giản, chiếm ít diện tích nhưng trang trọng)
 
 
Trình tự, thủ tục và những thứ cần thiết cho việc thờ cúng mà bạn hỏi:
 
Bát nhang:
     Trong việc lập ban thờ tại gia, điều đầu tiên cần có là bát nhang, bạn có thể mua ở đâu đó tùy ý, ở chùa hay từ chợ đều như nhau. Một số người nói nếu mua phải bát nhang nhập từ Tàu, thì nó đã trấn yểm, vong nhà mình không về được mà chỉ cúng cho vong nhà nó thôi. Theo lão điều này không có cơ sở. Nhưng nếu bạn vẫn còn nghi ngại và để tránh người khác nói ra nói vào thì đừng mua bát nhang tàu (màu vàng nhạt, nhìn óng ánh) là được.
       Về vật liệu cho vào bát nhang dùng để cắm nhang, có nơi dùng cát, có một số ban  thờ liệt sĩ người ta lấy đất ở nơi liệt sĩ nằm cho vào bát nhang… theo lão, nếu không có lý do gì đặc biệt thì nên dùng vỏ trấu, hoặc rơm, đốt lấy tro, cho vào bát nhang sẽ tạo cảm giác sạch sẽ và ấm cúng nơi ban thờ hơn, và cũng dễ cắm nhang nữa.
 
Về cốt bát nhang:
       Theo lão điều này là không hợp lý nhất, chẳng nói lên điều gì cả. Nếu nói cốt đó có tác dụng trừ vong linh lạ, thì nó cũng trừ luôn hương linh nhà bạn. Mà những vật vô tri đó thì khó mà có tác dụng gì được. Vì thế chẳng cần cho cốt gì vào bát nhang cả, chỉ cần tro để cắm nhang là được.
 
Về nhang:
        Nhiều người thích nhang đậu tàn, thắp xong tàn nhang vẫn còn uốn lượn trên ban thờ mà không rụng, trông nó cũng ra vẻ hơn. Thực tế chẳng khác gì nhau, nhang đậu tàn thường sử dụng thêm phụ gia, hóa chất nên cũng có phần độc hại. Nếu nghi lễ lớn thì thắp 3 nén nhang (3 cây), lễ vừa, lễ nhỏ một nén là đủ. Linh hay không linh chẳng lệ thuộc gì vào việc thắp nhiều hay ít nhang, đốt nhiều quá chỉ gây ô nhiễm không khí, có hại cho người lễ mà thôi.
 
        Nếu là thờ vọng, thì lúc nào thuận tiện lấy một ít chân nhang ở bát nhang cũ (gốc) về cắm vào bát nhang mới, dân gian gọi là rước linh. Rước linh cho đền, chùa thì cần nghi lễ trang trọng, còn tại gia có khi chẳng cần lễ lạt gì, bạn chỉ thành tâm nói đôi lời đơn giản là được.

(Còn tiếp kỳ 2:Hướng và vị trí ban thờ trong gia đình có tạo nên tốt xấu?.
Kỳ 3: Thờ cúng trong cơ chế thị trường ngày nay)
Lão tiensinh.
Cảm ơn vì bạn đã đọc.
 
Bài viết liên quan:
Kỳ 2: Hướng và vị trí ban thờ trong gia đình có thực sự tạo nên tốt xấu?
Bạn nhấp chuột vào thẻ Tâm linh để đọc các bài viết cùng chuyên mục

 

Khóa học phương pháp Toàn đồ - Miễn phí

Chữa khỏi mọi bệnh tật không cần dùng thuốc

  Ý kiến bạn đọc

  • Lê Thị trang

    Kính chào lão tiên sinh. con chưa có nhà riêng, đang thuê nhà nguyên căn ở, cũng không có thờ cúng ông bà gì, vì là con gái trong nhà, nay con muốn lập 1 bàn thờ tổ tiên ở phòng khách có được không ạ, nếu lập thì phải làm sao xin chỉ con với ạ.

      Lê Thị trang   pety2311@gmail.com   17/02/2018 06:55
    • Chào bạn Lê Thị trang: Được bạn ạ. Thờ cúng cốt thành tâm, mọi thứ khác chỉ là phương tiện giúp ta biểu đạt sự thành tâm đó, vì thế bạn cứ thành tâm mà làm thôi, tự mình ra chợ mua bát nhang, tự lập bàn thờ, bài trí theo cách mà mình cho là phù hợp... Bạn cũng chỉ cần khấn lễ thành tâm là được, cứ nghĩ sao nói vậy, những điều mình muốn, mình cầu mong..vv... Và làm lúc nào cũng được, không cần phải ngày giờ, chẳng cần phải nhờ ai. Lúc nào đó thuận tiện thì bạn về ban thờ chính ông bà tổ tiên lấy (rước) 7 chân nhang về cắm vào bát nhang bạn mới lập là được. Chúc bạn bình an nhé

        vevoiyeuthuong - Lão tiensinh   vuotquasinhtu@gmail.com   19/02/2018 20:22
  • Hương

    cháu thấy thầy nói rất đúng. con người sống cốt ở cái tâm. cái tâm không sáng thì bát to bát đẹp cũng chảng nghĩa gì. con nghĩ con người sướng khổ do mình 90% may mắn 10%. Con không có cầu toàn mọi thứ nhưng tất cả công việc mình đều phải có trách nhiệm, trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và cả xã hội nữa thầy nhỉ

      Hương   lauhuongmlay@gmail.com   08/02/2018 04:04
  • HoaNguyen

    Chào Lão Tiên Sinh. Cháu muốn hỏi ý kiến Lão Tiên Sinh về việc thờ cúng nhà cháu. Bố chồng cháu là con út trong nhà, ở nhà bác cả đã có bàn thờ rồi, cháu thấy nhà bố mẹ chồng cũng có bàn thờ để trên cao, cháu nghĩ đấy là bàn thờ gia tiên. 2 Vợ chồng cháu hiện thờ ông địa, thần tài. Nhưng gần đây cháu mới biết là mẹ chồng vốn không để tâm chuyện thờ phụng, 1 năm hình như chỉ thắp hương và bày vài ba loại trái cây vào ngày tết. Thậm chí ngày 23 tết như hôm nay cũng không làm gì. Còn trong năm ngày rằm, mùng 1 hay mấy ngày tháng 7 càng không bao giờ để ý tới. Nén nhang hay hoa quả gì cũng không có. Vậy chúng cháu có nên tự lập bát nhang gia tiên hay không và nếu lập thì phải làm như thế nào? Vì cháu cảm thấy bố mẹ chồng sao lãng như vậy không được tốt lắm, vợ chồng cháu lại quan tâm tới vấn đề này và muốn thành tâm hướng về tổ tiên cũng như các vị gia thần. Chúng cháu theo quan niệm có thờ có thiêng có kiêng có lành, thành tâm là tốt, không quá cầu kỳ, nhưng sơ sài như mẹ chồng đang làm thì cháu nghĩ chưa ổn. Rất mong nhận được hồi âm của Lão Tiên Sinh

      HoaNguyen   dreamer.dfg@gmail.com   07/02/2018 23:48
    • Chào bạn HoaNguyen: Trong nhà có ban thờ và nhất là nếu mình thành tâm (lau chùi, khấn lễ vào những dịp phù hợp) thường đem lại cảm giác ấm cúng, an tâm cho mọi người trong nhà. Vì thế đó là việc bạn nên làm. Chúc bạn bình an.

        vevoiyeuthuong - Lão tiensinh   vuotquasinhtu@gmail.com   19/02/2018 20:29
  • Pham Tho

    Kính chào Lão tiên sinh, con gái con mất năm lên 13 tuổi, con có nhờ sư thầy ở 1 ngôi chùa ở Hà Nội lập bát hương, treo ảnh thờ, làm các thủ tục thờ tự đầy đủ cho đến khi giỗ đầu. Từ đó đến nay (3 năm) con vẫn thờ cúng con gái bình thường. Nhà con có 3 bát hương (1 thần linh, 1 bà cô tổ, 1 bát hương thờ con gái). Tuy nhiên, có người sau khi quan sát bàn thờ nhà con, nói rằng con không nên thờ ảnh con gái con và nên thờ chung 1 bát hương ông bà, tổ tiên, không để bát hương riêng của con nữa. Con không biết là nên làm thế nào ạ, xin Lão cho con lời khuyên với ạ. Cơn cảm ơn rất nhiều.

      Pham Tho   phamthithobtc@gmail.com   18/01/2018 21:42
    • Chào bạn Pham Tho: Thờ cúng cốt thành tâm, và một phần mục đích của việc thờ cúng là đem lại cảm giác bình yên, an tâm cho người sống. Vì thế sẽ không có một quy chuẩn nào cụ thể cả, mọi thứ tùy theo vùng miền, tập tục, quan niệm cá nhân. Một người khách đến nhà khi nhìn thấy ảnh một người trẻ trên ban thờ họ sẽ có cảm giác e ngại, nó gợi lên cảm giác tang thương, buồn, không may... Vì thế họ khuyên bạn như thế cũng đúng. Nhưng về phần bạn nếu bạn không còn gợi lên những cảm giác đó, và để như thế bạn cảm thấy bình tâm hơn thì bạn cứ để, không sao cả. Nhưng cảm nhận, cảm giác của người này thì lại thường ảnh hưởng, tác động lên người khác một cách vô thức, chưa kể trong quan hệ xã giao, làm ăn người ta thường ngại với những người mà họ cho là không may. Lão cũng đã hướng dẫn ở trong bài là thờ cúng nên giản tiện, thuận lợi cho điều kiện hoàn cảnh, nên ban thờ mỗi gia đình đều chỉ nên lập 1 bát nhang là được rồi, nó đủ trang nghiêm, đủ ấm cúng, đủ an bình mà không gợi nên cảm giác phức tạp. Chúc bạn bình an.

        vevoiyeuthuong - Lão tiensinh   vuotquasinhtu@gmail.com   19/02/2018 20:43
  • Hòa Nguyễn

    Kính chào lão tiên sinh! Con mới mua được nhà mới, không biết phải thờ cúng như thế nào. Có ý kiến bảo là không cần (vì ở nhà ba mẹ con đang thờ tổ tiên rồi). Có ý kiến lại bảo lập 1 trang thờ Ông Táo ở bếp với 1 bàn thờ ông địa ở nhà trên. Hiện tại con chọn ý kiến 2, đã đặt trang thờ ở bếp thờ ông Táo rồi, còn bàn thờ ông địa thì đợi ngày lành mới rước về. Có điều con vẫn cảm thấy không an tâm lắm (vì trước con thuê nhà thì người ta hay có trang thờ ở trên cao, giữa nhà trên). Nhờ lão tiên sinh tư vấn cho con là nên làm thế nào với? Con cảm ơn!

      Hòa Nguyễn   hoanguyentq@yahoo.com   28/11/2017 08:17
    • Chào bạn Hòa Nguyễn: Theo quan niệm giân dan của bên Tàu (tục thờ ông Táo của mình bắt nguồn từ Trung Quốc) thì Táo Quân (ông Táo) gồm 3 vị (dân gian thường gọi là 3 ông đầu rau), gồm Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ (thuộc nhóm các vị thần trông coi các việc trong gia đình). Nếu bạn lập ban thờ ông Táo thì có nghĩa là đã có Thổ Địa (ông Địa) trong đó rồi. Tuy nhiên thờ cúng tùy theo tập tục, vùng miền, không có quy chuẩn chung nào cả. Ở trong nam đa số thờ ông Táo với ban thờ riêng đặt dưới bếp, ở ngoài bắc ông Táo được thờ chung ở bát nhang thần linh trên ban thờ gia tiên chính. Ngày nay để giản tiện hơn người ta thờ tất cả Phật, Thần linh, gia tiên vào chung một bát nhang luôn. Thờ cúng cốt thành tâm là chính, còn nghi thức, bày biện có thể tùy theo tập tục của từng vùng miền, hoặc quan niệm của mỗi cá nhân, không sao cả bạn ah. Chúc bạn bình an.

        vevoiyeuthuong - Lão tiensinh   vuotquasinhtu@gmail.com   03/03/2018 02:24
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây